Województwo Lubuskie jest jednym z najpiękniejszych regionów Zachodniej Polski, położone na granicy z Niemcami. Powierzchnia województwa wynosi 13 989 km kwadratowych i zamieszkuje tutaj 1 008,8 tys osób. Jak łatwo obliczyć zaludnienie nie jest wielkie i wynosi 72 osoby na km kw. Województwo jest bardziej niż reszta Polski zurbanizowane. Zajmuje ono pierwsze miejsce w Polsce pod względem wielkości obszarów leśnych, które są poprzecinane licznymi jeziorami i rzekami. Z tego względu nasze województwo nazywane jest często zielona bramą Polski.
Województwo Lubuskie zostało utworzone w 1999r. z dwu wcześniejszych województw: gorzowskiego i zielonogórskiego.
Lubuskie leży na skrzyżowaniu naturalnych szlaków północ-południe i wschód-zachód, co wraz z rozwijającą się siecią dróg powoduje, że region jest dobrze skomunikowany zarówno z resztą Polski jak i Europą. Do najważniejszych miast w Lubuskiem można zaliczyć ponad stutysięczną Zieloną Górę i Gorzów Wielkopolski oraz mniejsze miasta takie jak: Nowa Sól, Żagań, Żary. Stolica Polski, Warszawa, znajduje się w odległości ok 450 kilometrów od naszego województwa, a stolica Niemiec - Berlin - leży odpowiednio 134 km od Gorzowa Wielkopolskiego i 182 km od Zielonej Góry.
W Lubuskiem dobrze rozwinięty jest handel i usługi, powiększa się baza hotelowa i oferta wypoczynkowa, rozwija przemysł. Inwestują tu międzynarodowe koncerny. Dzięki wspólnym staraniom nasze województwo jest w czołówce regionów dbających o ekologię.
Lubuskie jest atrakcyjnym terenem dla zagranicznych inwestorów. Firmy te znajdują tu dobre warunki dla rozwoju i mają znaczący udział w handlu zagranicznym regionu. Najważniejszym partnerem handlowym województwa lubuskiego jest Republika Federalna Niemiec. Na niemiecki rynek trafia niemal 70% towarów i usług eksportowanych przez lubuskie firmy. Kolejne miejsca zajmują Włochy (4,1%), Holandia (3,5%) i Dania (3,3%). Także w imporcie ponad 50-procentowy udział mają Niemcy, a wśród innych partnerów znacząca jest pozycja Włoch (7,4%), Danii (4,2%) i Czech (3,3%) .
Innowacje
Perełki światowej innowacyjności to za mało, ale ma się ku lepszemu
W Lubuskiem funkcjonuje kilkadziesiąt firm - pereł innowacji. Niektóre z nich tworzą najnowocześniejsze rozwiązania technologiczne na świecie.. Najbardziej innowacyjne przedsiębiorstwa w województwie funkcjonują w Zielonej Górze i Gorzowie Wlkp., następnie w Żarach, Międzyrzeczu, Nowej Soli, Rzepinie, Sulechowie i Świebodzinie i Czerwieńsku. Pozostałe innowacyjne przedsiębiorstwa rozsiane były po województwie.
W większości były to małe lub średnie firmy, nierzadko rodzinne i rdzennie lubuskie, które miały własną myśl technologiczną. Wśród kilkudziesięciu innowacyjnych przedsiębiorstw można m.in. wymienić:
• Advanced Digital Broadcast Polska Sp. z o.o. – światowy lider na rynku telewizji cyfrowej i interaktywnej w zakresie projektowania i produkcji wszystkich rodzajów platform cyfrowych (kablowych, naziemnych, satelitarnych i IPTV). Działalność firmy wygenerowała 200 patentów.
• Astec (Zielona Góra) – z produktem Magik Development Tools, czyli zintegrowanym systemem zarządzania danymi przestrzennymi dla branż: telekomunikacji, energetyki, wodno-ściekowej, dystrybucji i przesyłu gazu, transportu i ciepłownictwa.
• LfC (Zielona Góra) – z systemem kręgosłupowym Dero, jako wszczepialnym implantem, który łączony z zupełnie nową metodą chirurgicznego leczenia poprawia efektywność terapii i chroni przed kalectwem. Prace wygenerowały 12 patentów.
• Mb Pneumatyka (Sulechów) – producent wyrobów pneumatycznych dla branży motoryzacyjnej i przemysłowej.
• Vetoquinol Biowet Sp. z o.o. – producent ok. 200 różnego rodzaju leków oraz dodatków żywieniowych dla zwierząt. Badania naukowe i prace rozwojowe spółka prowadziła na podstawowych substancjach farmaceutycznych.
• Fabryka Maszyn Goma (Gorzów Wlkp.) – dostawca zaawansowanych technicznie obrabiarek i kompletnych linii technologicznych do łączenia drewna, na potrzeby tartaków, producentów stolarki budowlanej oraz płyt meblowych i mebli.
• Zakłady Jajczarskie Ovopol (Nowa Sól) – wiodący producent wyrobów jajczarskich. Przerabia ok. 2 mln jaj dziennie. Posiada 4 patenty. Substancje czynne, izolowane z treści jaja kurzego służą jako dodatki do żywności, pasz oraz do produkcji leków i kosmetyków.
Ponadto w Lubuskiem działają ośrodki badawczo – rozwojowe. Są to:
• Metrol, który działa od 1967 roku. Zakres jego działania obejmuje prowadzenie prac naukowo-badawczych i rozwojowych zmierzających do opracowania i co najważniejsze wdrażania w gospodarce nowych wyrobów elektrycznej i elektronicznej aparatury pomiarowej i regulacyjnej oraz automatyki przemysłowej. Projektują i budują m.in.: mierniki, sterowniki, przekaźniki i aparaturę wyspecjalizowaną. Wkrótce nakładami 12 mln zł wezmą udział w tworzeniu Parku Naukowo-Technologicznego pod Zieloną Górą.
• Spółka LfC projektuje i produkuje sprzęt chirurgiczny. Znalazła się w pierwszej piątce polskich jednostek prowadzących działalność B+R. Ich system kręgosłupowy Dero jest rozpoznawalną marką na światowym rynku implantów kręgosłupowych. To jedyne przedsiębiorstwo lubuskie wpisane z inwestycją na listę projektów kluczowych, unijnego programu Innowacyjna Gospodarka z projektem o sumie przeszło 37 mln zł na stworzenie innowacyjnej i małoinwazyjnej metody chirurgicznego leczenia dysfunkcji układu kostnoneuro-mięśniowego człowieka.
W województwie zachodzą pozytywne zmiany w zakresie innowacyjnej gospodarki, a to z kilku powodów:
• Około 500 mln zł jest inwestowanych od 2000 r. w rozwój firm ulokowanych w regionie. Pieniądze pochodzą m.in. z regionalnego programu operacyjnego, który dofinansowuje innowacyjne projekty. Za wdrażanie nowoczesnych rozwiązań w lubuskiej gospodarce, potwierdzonych przez jednostki naukowe otrzymywało się specjalne punkty, podczas oceny projektów, które zwiększały szanse otrzymania wsparcia z funduszy unijnych. To powoduje, że realizowane dziś projekty podwyższą poziom innowacyjności regionu.
• Kolejne 200 mln zł jest inwestowanych we współpracę nauki i biznesu. Finansowane jest to również m.in. w ramach Lubuskiego Regionalnego Programu Operacyjnego. Powstają instytucje, które mają służyć zbliżeniu nauki i gospodarki. Mowa tu o realizowanym nakładem 125 mln zł Parku Naukowo-Technologicznym Uniwersytetu Zielonogórskiego wraz z innymi około parkowymi inwestycjami. Powstaje również Park Logistyki i Technologii Przemysłu Interior w Nowej Soli w strefie ekonomicznej w sąsiedztwie wielu zagranicznych inwestorów, za sumę 15 mln zł. Mowa tu też o Lubuskim Ośrodku Innowacji i Wdrożeń Agrotechnicznych w Kalsku, gdzie zainwestowane będzie 40 mln zł oraz o Hali laboratoryjnej dla energetyki i odnawialnych źródeł energii za 15 mln zł w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Sulechowie.
• Znaczącą rolę odgrywa kapitał zagraniczny, a właściwie wprowadzana przy okazji tych inwestycji międzynarodowa kultura organizacyjna, technologia, przestrzeń do rozwoju innowacyjności. Bo to przecież na początku i na końcu łańcucha innowacyjności zawsze stoi człowiek. I to on w procesie wypracowywania i wdrażania innowacyjności w regionie pełni najważniejszą rolę. Co przy dotychczasowych innowacjach wypracowanych – głównie – własnymi siłami stanowi niezwykle ważną wartość dodaną inwestycji zagranicznych, których tak wiele, lokuje się w Lubuskiem.
Gospodarka
Kapitał zagraniczny wybiera Lubuskie
Sektor prywatny województwa lubuskiego charakteryzuje się dużym rozdrobnieniem. Daje możliwość zatrudnienia w różnych działach gospodarki. Uelastycznia i lepiej uodparnia na zmiany koniunktury gospodarczej. Zdecydowanie dominują podmioty zatrudniające do 10 osób. Rośnie liczba firm od 10 do 50 pracowników. Słabością najmniejszych firm jest natomiast ich niska innowacyjność.
Dominuje działalność gospodarcza prowadzona przez osoby fizyczne. W 2008 roku stanowiły one prawie 8 na 10 podmiotów prywatnych. Największą liczbę stanowią przedsiębiorstwa z czterech sektorów gospodarki, i tak: handel i naprawy ciągle dominują, choć tendencja jest malejąca. Drugi sektor to obsługa nieruchomości oraz firm, i tu widoczne jest prawie podwojenie ilości tych przedsiębiorstw w ciągu 10 lat. Trzeci sektor to transport, magazynowanie i łączność. Ostatni to budownictwo.
Podmiotów gospodarczych zarejestrowanych w regionie jest nieco ponad 100 tys., co stawia Lubuskie na szóstym miejscu w Polsce, w przeliczeniu liczby przedsiębiorstw na mieszkańca. Lubuskie przedsiębiorstwa wytworzyły w 2007 roku PKB w wysokości 87 proc. średniej krajowej, co stawia województwo dokładnie w środku stawki i gdyby wyłączyć z analiz Warszawę, było by średnią krajową, co – biorąc pod uwagę wielkość i potencjał regionu – jest zadowalającym wynikiem, dającym porównywalny poziom, z o połowę liczniejszym sąsiadem z północy, województwem zachodniopomorskim.
Zainteresowanie kapitału zagranicznego inwestowaniem w Lubuskiem w ostatnim dziesięcioleciu z roku na rok rośnie. Liczba spółek z kapitałem zagranicznym stanowi 38 proc. wszystkich spółek, co przy 24 proc. średniej krajowej stawia Lubuskie w ścisłej czołówce kraju. Ponad połowa z zainwestowanych w 2007 roku 1,5 mld zł nakładów zagranicznych, pochodziło od spółek z kapitałem niemieckim.
Badania Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych („Polska jako miejsce lokowania inwestycji niemieckich”) podają, że na pytanie o przyczynę podjęcia decyzji o lokowaniu inwestycji w Polsce miały wpływ takie czynniki, jak w: 62 proc interesujący rynek zbytu, 26 proc. niskie koszty pracy, 14 proc. szczególnie wykwalifikowani pracownicy, 13 proc argumenty podatkowe, 7 proc. przedłużone miejsce produkcji. Biorąc pod uwagę respondentów badania – którzy są dominującym inwestorem w regionie – można uznać, że w części te argumenty diagnozują przewagi konkurencyjne województwa i uwzględniając dodatkowo doskonałą lokalizację regionu i szybko rozwijającą się infrastrukturę, można wnioskować, że to są właśnie przyczyny lokowania tak wielu inwestycji zagranicznych w Lubuskiem.
W roku 2008 wśród dominujących artykułów importowanych znalazły się moduły LCD oraz węgiel. W lubuskim eksporcie wiodącymi produktami były: wiązki i przewody elektryczne, papier toaletowy i ręczniki papierowe, części i akcesoria samochodowe, meble, wyroby z drewna i telewizory LCD (za sprawą gorzowskiego TPV i nowosolskiej Funai).
Centra gospodarcze regionu: Stolice Województwa, Lubuskie Trójmiasto, Łużyce… nowe gwiazdy województwa
• Gorzów Wlkp. – stolica województwa, siedziba wojewody. Charakteryzuje się koncentracją nowoczesnych zakładów produkcyjnych z dobrze rozwiniętymi branżami m.in. przemysłu motoryzacyjnego (wiązki elektryczne, plastikowe wykończenia do aut), chemicznego, farmaceutycznego (leki dla zwierząt), elektronicznego (monitory LCD, obwody drukowane), maszynowego, ponadto z silnym budownictwem i handlem.
W północnej stolicy województwa działa szereg instytucji wsparcia biznesu. Funkcjonują dwa inkubatory przedsiębiorczości, w których młodzi przedsiębiorcy wcielają w praktykę gospodarczą swoją wiedzę. W mieście regularnie odbywają się imprezy targowe: targi funduszy europejskich, targi innowacji, targi zdrowia i urody Wellness, targi kulinarne czy targi nieruchomości. Gorzów Wlkp. to również siedziba Zachodniej Izby Przemysłowo-Handlowej, młodej lecz dynamicznie rozwijającej się instytucji otoczenia biznesu, realizującej m.in. konkurs Lubuski Lider Biznesu.
• Zielona Góra – stolica województwa, siedziba marszałka. Południową stolicę województwa cechuje zróżnicowanie branżowe z wyraźną dominacją sektora usługowo-handlowego. W przetwórstwie przemysłowym wieloletnią tradycją cieszy się produkcja artykułów spożywczych i napojów alkoholowych. Kolejne to tzw. mała architektura ogrodowa, oprawy oświetleniowe, kosmetyki i obuwie Nowym obliczem gospodarczym miasta jest jednak zgoła odmienna branża. To nowoczesna – często na skalę światową – elektronika i systemy informatyczne. Firmy z tej branży prezentują rozwiązania o wysokim poziomie innowacyjności.
Innowacyjność firm wspiera Uniwersytet Zielonogórski z silnymi wydziałami inżynierskimi oraz Centrum Transferu Technologii. W mieście działa sieć instytucji otoczenia biznesu, od instytucji akademickich (inkubator przedsiębiorczości) poprzez samorządowe (Organizacja Pracodawców Ziemi Lubuskiej, świadcząca usługi m.in. w ramach krajowego systemu usług dla przedsiębiorców), aż do ogólnopolskich (jak np. Centrum Obsługi Inwestora działająca przy Agencji Rozwoju Regionalnego).
• Żary – nazwane stolicą polskich Łużyc. W branży produkcyjnej dominuje tu przemysł drzewny, szklarski, motoryzacyjny. Firmy z polskim kapitałem to producenci przekaźników, szkła hartowanego i profili wykończeniowych z tworzywa sztucznego. Firmy z kapitałem obcym przy użyciu najnowocześniejszych technologii produkują płyty i wyroby drewnopochodne, szyby do pojazdów i sprzętu, tekstyliów oraz systemów dachowych do aut. Zainwestowany kapitał zagraniczny to do tej pory 500 mln euro. Instytucje wspierające działalność firm do Fundacja „Przedsiębiorczość” prowadząca fundusz pożyczkowy, jak również Łużycka Izba Gospodarcza.
• Nowa Sól – miasto współtworzące z Sulechowem i Zieloną Górą Lubuskie Trójmiasto. Wykonało ono w przeciągu pięciu lat niesamowity skok gospodarczy. Z pozycji zapaści gospodarczej lat 90. stało się jednym z najsilniejszych przemysłowo lubuskich ośrodków. Od 2005 roku zainwestowało w tym niewielkim czterdziestotysięcznym mieście wiele zagranicznych inwestorów (min. z: Niemiec, Francji, Japonii, Wysp Brytyjskich, Włoch) oraz wiele polskich przedsiębiorstw. W nowosolskiej strefie ekonomicznej prężnie działają firmy z branży: spożywczej, motoryzacyjnej, elektronicznej, odlewniczej, maszynowej i elektrotechnicznej. Budują się wciąż nowe.
W mieście produkuje się podzespoły do najpopularniejszych typów aut, najnowszą technikę napędową, części do dużych aut dostawczych, gotowe samochody, telewizory LCD i orientalne produkty spożywcze.
Kostrzyńsko Słubicka Specjalna Strefa Ekonomiczna – instytucja działająca na obszarze trzech województw, która zdecydowanie zmieniła oblicze m.in. Kostrzyna nad Odrą i Słubic. Od 1997 roku wydała 175 pozwoleń na działalność w strefie. Przedsiębiorstwa powstałe w Kostrzynie i Słubicach charakteryzują się wykorzystaniem najnowszych i najbardziej zaawansowanych rozwiązań technicznych.
Położenie na granicy państw Polski i Niemiec sprawiło, że rozwinął się tu sektor usług: transport, medycyna, kosmetyka i handel. Przemysł reprezentowany jest przez dział chemiczny, metalowy, motoryzacyjny, przetwórstwo drewna i materiałów budowlanych.
Nauka
Uczelnie wyższe inwestują we współpracę z biznesem
W województwie funkcjonuje szesnaście uczelni (w tym 7 to filie, punkty konsultacyjne i jednostki zamiejscowe). Z blisko 30 tys. studentów, w grudniu 2009 roku 16,3 tys. studiowało na Uniwersytecie Zielonogórskim, największej regionalnej uczelni wyższej. Zielonogórska uczelnia będzie w przyszłym roku obchodzić dopiero dziesiąte urodziny, a już w tym roku awansowała o kolejne trzy miejsca w najbardziej opiniotwórczym rankingu uczelni wyższych dziennika Rzeczpospolita i miesięcznika Perspektywy.
Uniwersytet Zielonogórski (UZ) zajął w roku 2010 piętnaste miejsce wśród innych polskich uniwersytetów (tzn. w środku stawki liczącej 25 uczelni) i wyprzedził w tym względzie tak znaczące jednostki naukowe jak Szkołę Wyższą Psychologii Społecznej z Warszawy, Uniwersytet Szczeciński czy Uniwersytet Rzeszowski. UZ powstał z połączenia Politechniki Zielonogórskiej i Wyższej Szkoły Pedagogicznej. Dziś kształci na blisko czterdziestu kierunkach w 70 specjalnościach, w dziedzinach humanistycznych, społecznych, przyrodniczych, ścisłych, technicznych i artystycznych. Uczelnia zielonogórska kształci doktorów i nadaje tytuły doktorów habilitowanych na kierunkach: elektrotechnika, historia i matematyka.
UZ zbudował wokół siebie sieć instytucji akademickich. W murach uniwersyteckich funkcjonuje Biuro Karier, które corocznie organizuje Targi Pracy. Uniwersytet to również Lubuski Ośrodek Badań Społecznych, realizujący projekty badawcze na zachodzie Polski. Ciekawostką jest Ogród Botaniczny stworzony przy współpracy UZ, który odwiedzają corocznie tysiące turystów. Wielu studentów korzysta też z możliwości jaki daje Akademicki Inkubator Przedsiębiorczości, w którym powstają małe firmy spin-off/spin-out w branżach informatycznych, reklamowych czy telekomunikacyjnych.
Najważniejszym – w ostatnim czasie – realizowanym projektem przez Uniwersytet Zielonogórski jest tworzenie Parku Naukowo-Technologicznego, w którym będą prowadzone badania, a pomysły tam zaprojektowane mają być komercjalizowane. Łączne nakłady na stworzenie Parku wraz z infrastrukturą towarzyszącą, mają się zamknąć sumą 125 mln złotych.